W celu zapewnienia poprawnego działania, a także w celach statystycznych, serwis wykorzystuje pliki cookies. Korzystając z serwisu wyrażasz zgodę na przechowywanie cookies na Twoim komputerze. Zasady dotyczące obsługi cookies można w dowolnej chwili zmienić w ustawieniach przeglądarki. [rozumiem. zamknij okno] x
 
Jesteś tutaj » Home »
Ady, Aleksandra, Dagmary , 12 grudnia 2019

Miasto za miedzą

2015-06-04 15:05:15, Autor: Alfred Siatecki | Kategorie: Miasto,

W sobotę 6 czerwca Zielona Góra świętuje 70-lecie polskiej administracji.

Zdobyta czy wyzwolona? Przez wiele powojennych lat nie było wątpliwości. Gorzów, Zielona Góra, Szczecin, Wrocław – te miasta identycznie jak Kraków, Warszawa, Poznań zostały wyzwolone przez Armię Czerwoną. Potem punkt widzenia się zmienił. Wyzwolenie zamieniono na zdobycie lub nawet zajęcie. Z Zieloną Górą był jeszcze jeden problem. Mniej więcej do połowy lat osiemdziesiątych coroczna akademia z okazji wyzwolenia odbywała się 15 lutego. W 1985 r. dr Andrzej Toczewski napisał w „Kalendarzu Zielonogórskim”, że to błąd. 15 lutego w dzienniku „Krasnaja Zwiezda” ukazała się informacja zaczynająca się od: „Wczoraj nasze wojska zajęły”. Wśród miejscowości zajętych 14 lutego korespondent wojenny wymienił Grünberg. A więc czerwonoarmiści weszli do miasta dzień wcześniej niż dotąd uważano. Wyzwolenie obchodzono więc 14 lutego, ale tak, żeby nie obrazić tamtych i być z tymi. Akademia odbywała się wieczorem, jakby już w wigilię i jeszcze pod koniec dnia.

Zaraz po upadku PRL niczego nie świętowano. Na temat tego, co trzeba uczcić i czy składać wieńce pod pomnikiem, na którym był wykuty orzeł bez korony i gwiazda, toczyła się dyskusja. Niemal bitwa. Nie tyle kombatanci, co politycy skakali sobie do oczu. W końcu autorka pomnika zgodziła się, żeby orła ukoronować i gwiazdę spłaszczyć, co nie zamknęło ust politykom. jedynie ich przyciszyło. 8 maja i 1 września kombatanci zgodnie meldowali się na placu nazwanym Bohaterów. I wtedy nauczycieli historii przeczytał, że 6 czerwca 1945 r. władzę w Zielonej Górze przejął polski burmistrz, Tomasz Sobkowiak, wcześniej zastępca włodarza wielkopolskiego Leszna. Dopiero w 2005 r. Rada Miasta wydała oświadczenie o ustanowieniu 6 czerwca Dniem Powrotu Zielonej Góry do Macierzy. Mimo to garstka pionierów przychodzi w lutym pod pomnik i tam składa wiązanki.

W pierwszym powojennych miesiącach nazwę miasta przetłumaczono dosłownie: Grünberg = Zielonagóra. Skąd nazwa? Konserwatywny niemieckojęzyczny „Niederschlesisches Tageblatt” w numerze z okazji Świąt Wielkiej Nocy 1906 r. tak pisał: „Przed około 1000 lat Śląsk znajdował się pod polską władzą. My grünberczycy przypominamy sobie z tamtych czasów pewien kamień leżący na tak zwanej Ceglanej Górze, na którym widnieje napis Zielona gora, der grüne Berg. Temu wzgórzu właśnie miasto zawdzięcza swoją nazwę ‒ Zielenberg”. W 1841 roku pastor Otto Wolff wydał pierwszą swoją książkę dotyczącą historii miasta. W niej odnosi się do nazwy. Jego zdaniem nastąpiło fonetyczne przesunięcie samogłosek. Zielenberg, co w niemieckim niczego nie oznacza, zostało zastąpione wyrazem Ziegelberg, czyli Ceglana Góra. W polskojęzycznym „Bluszczu” z 1887 r. miasto występuje jako Zielonogóra na Szlązku.

Kiedy miasto powstało, dokładnie nie wiadomo, ponieważ nie zachował się dokument lokacyjny. W 1922 r. niemieccy mieszkańcy świętowali jego 700-lecie. Przy okazji: najpierw leżało w księstwie piastowskim, w 1506 r. wraz z całym Śląskiem przeszło pod władzę króla czeskiego i do 1740 r. było pod jurysdykcją austro-węgierską. Zajęte przez Prusy w 1740 r., leżało w państwie niemieckim do 1945 r. Można przyjąć, że znajdująca się od 70 lat w granicach Rzeczypospolitej Zielona Góra tylko przez 205 lat była niemiecka. (Gorzów, jako Landsberg był niemiecki od założenia miasta w 1257 do 1945 r., czyli prawie przez 700 lat.)

Dziś regionalna stolica Środkowego Nadodrza, miasto uniwersyteckie i biskupie, jest zamieszkała przez 136.762 osób (1939 r. ‒ 26.076, 1950 ‒ 31.134, 1960 ‒ 54.261, 1970 ‒ 73.156, 1980 ‒ 109.926, 2000 ‒ 118.786). Pod względem obszaru jest w pierwszej dziesiątce polskich największych miast.

Wyszukaj w blogu: