Klisiński: Po wojnie to powstańcy tworzyli administrację Gorzowa

2023-01-09, Rozmowy przy kawie

- Trzy pytania do Michała Klisińskiego, prezesa Koła Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego w Gorzowie

Prezes Michał Klisiński Fot. Przemysław Dygas

- Koło Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego w Gorzowie zostało reaktywowane przed dwoma laty. Jakie działania były podejmowane od tego czasu?

- Jako potomkowie powstańców, ale także pasjonaci tego tematu, zbieramy biogramy powstańców, którzy zamieszkali w Gorzowie i okolicach po II wojnie światowej. Co jakiś czas docieramy do nowych nazwisk na terenie Gorzowa i okolicznych miejscowości. Dwukrotnie zorganizowaliśmy już grę terenową dla młodzieży i mieszkańców naszego miasta „Tropem Powstańców Wielkopolskich po Gorzowie”. Taka forma poznawania przeszłości to przede wszystkim przybliżenie miejsc poświęconych powstańcom, ale także przypomnienie o historii również naszego miasta. Odwiedzamy również gorzowskie szkoły, gdzie przybliżamy tematykę powstania i losy powstańców w Gorzowie. Udało nam się dzięki żmudnej, dociekliwej pracy zlokalizować sztandar koła, które działało prężnie w Gorzowie tuż po II wojnie światowej. Okazało się, że sztandar jest przechowywany w Katedrze Wojska Polskiego w Warszawie.

- Niedawno w Muzeum Lubuskim w Gorzowie odbyła się sesja popularnonaukowa pt. ,,Powstanie Wielkopolskie i Powstańcy Wielkopolscy w pamięci pokoleń. Ślady pamięci na ziemi gorzowskiej". Jaki cel niosła w sobie ta sesja?

- Celem spotkania było popularyzowanie tematu Powstania Wielkopolskiego, ale przede wszystkim ocalenie od zapomnienia uczestników powstania, którzy po wojnie znaleźli się w Gorzowie. Po przybyciu nad Wartę kultywowali oni tradycje powstańcze w ramach działającego tu od 1946 roku Związku Powstańców Wielkopolskich. Dodam, że takich osób po II wojnie osiedliło się Gorzowie naprawdę sporo i to właśnie oni zajęli ważne stanowiska w nowo powstającej administracji.

- Ile jest w tej chwili grobów Powstańców Wielkopolskich w Gorzowie?

- Na cmentarzu komunalnym jest to blisko setka grobów. Często są to groby, które nie mają już opiekunów. W związku z tym staramy się by znalazły się one w ewidencji prowadzonej przez instytut Pamięci Narodowej. Wtedy będą objęte ochroną i nie mogą być zlikwidowane. Na cmentarzu przy ulicy Warszawskiej jest nie tylko kwatera powstańców, ale jest blisko trzydzieści grobów porozrzucanych po całym cmentarzu, które udało nam się wraz m.in. z Andrzejem Nawojczykiem, sekretarzem naszego koła, zidentyfikować. Również pojedyncze groby znajdują się na cmentarzu wojskowym przy ulicy Walczaka czy niewielkich cmentarzach parafialnych.

Przemysław Dygas